توییت فیلوسوفیا | دنیای تفکر و کتاب خوانی

معرفی کتاب تئوری انتخاب

کتاب تئوری انتخاب با عنوان اصلی Choice theory: a new psychology of personal freedom نوشتهٔ ویلیام گلسر (روان‏‌پزشک نامدار معاصر) و ترجمهٔ علی صاحبی است. اثر حاضر که در دستهٔ علم روان‌شناسی، موفقیت و خودیاری قرار گرفته، در باب نظریهٔ «تئوری انتخاب» (choice theory) است.

ویلیام گلسر به کاربردهای نظریهٔ انتخاب در حوزه‌های مختلف مانند روابط، آموزش، کار، ازدواج و خلاقیت پرداخته است. او این کتاب را بیشتر به‌عنوان یک منبع خودیاری (Self - help) توصیه کرده است تا یک نظریهٔ علمی دقیق در روان‌شناسی.

درباره کتاب تئوری انتخاب اثر ویلیام گلسر

کتاب «تئوری انتخاب» (درآمدی بر روان‌شناسی امید) که نخستین‌بار در سال ۱۹۹۸ میلادی و چاپ شمارهٔ ۴۹ آن در ایران در سال ۱۴۰۳ منتشر شده، همواره مورد توجه علاقه‌مندان به روان‌شناسی و بهبود کیفیت زندگی بوده است. نویسندهٔ این کتاب مشهور یک روان‏‌پزشک نامدار معاصر به نام «ویلیام گلسر» است.

او در این کتاب به‌جای استفاده از داروهای شیمیایی برای حل مشکلات انسانی، بر اصلاح رفتارها و انتخاب‌ها تأکید کرده و معتقد است مشکلات انسان‌ها ناشی از ضعف در کنترل درونی است. طبق باور این روان‌پزشک هر چه این کنترل تقویت شود، مشکلات کمتر خواهد شد.

او در مقابل روان‌شناسی کنترل بیرونی که تأکید بر تأثیر عوامل خارجی بر فرد دارد، دیدگاه خود را معرفی می‌کند که در آن رفتارها و احساسات انسان‌ها ناشی از انتخاب‌های درونی و تحلیل‌های فردی است. ویلیام گلسر به پنج نیاز اصلی انسان (بقا، عشق و تعلق، قدرت، آزادی و تفریح) اشاره و بیان می‌کند که برای تأمین این نیازها، فرد باید به انتخاب‌های خود در دنیای کیفی‌اش توجه کند؛ در واقع تئوری انتخاب بر این اساس بنا شده است که رفتارهای انسان‌ها نتیجهٔ انتخاب‌های آن‌ها برای ارضای نیازهایشان است.

این رفتارها بیشتر از انگیزه‌های درونی نشئت می‌گیرند تا از عوامل یا محرک‌های بیرونی. در هر لحظه، رفتار ما بهترین تلاش ما برای کنترل دنیای اطرافمان و خودمان به‌عنوان بخشی از آن است؛ بنابراین باید همواره رفتار و انتخاب‌هایی انجام دهیم که به بهترین شکل ممکن نیازهایمان را برآورده کند. بر اساس این دیدگاه، رفتار هر فرد در هر زمان، بهترین تلاش او برای تأمین نیازهایش است. این کتاب به کاربردهای «نظریهٔ انتخاب» در حوزه‌های مختلف مانند روابط، آموزش، کار، ازدواج و خلاقیت و نیز ده اصل مهم «تئوری انتخاب» (choice theory) پرداخته است. گفته شده است که کتاب «تئوری انتخاب» تأثیر عمیقی بر مخاطبان در سراسر دنیا داشته؛ ازاین‌رو به یک اثر پرفروش در سطح جهان تبدیل شده است.

بریده هایی از کتاب تئوری انتخاب :

اگر همه می‌فهمیدند که آنچه از نظر آن‌ها درست است لزوماً از نظر دیگران درست نیست، دنیا جای بهتر و شادتری می‌شد.

***

تقریباً بذر تمام بدبختی‌های ما در سال‌های نخست زندگی‌مان کاشته شده است؛ یعنی زمانی که با افرادی روبرو می‌شویم که نه‌تنها خوب و بد زندگی خودشان را کشف نکرده‌اند، بلکه متأسفانه گمان می‌کنند صلاح زندگی ما را نیز می‌دانند.

***

سال‌ها قبل، کشیشی اهل شیکاکو به نام جان که او را می‌شناختم مطلبی را به من گفت که هرگز آن را فراموش نمی‌کنم. او گفت بهترین کاری که پدر و مادرها می‌توانند برای فرزندانشان انجام دهند؛ این است که یکدیگر را خیلی دوست داشته باشند و عاشق هم باشند.

***

تا زمانی که معتقدیم می‌توانیم دیگران را کنترل کنیم یا برعکس دیگران می‌توانند ما را کنترل کنند، در چنین شرایطی احساس نارضایتی ادامه خواهد داشت.

***

ولی ما بخش قابل‌توجهی از واقعیت را آن‌طور که دوست داریم درک می‌کنیم.

***

برای دستیابی و حفظ روابط موردنیاز باید زورگویی، اجبار، تحمیل، تنبیه، پاداش، فریب، ریاست، ترغیب، انتقاد، سرزنش، گلایه، نق زدن، اذیت کردن، رتبه‌بندی، درجه‌بندی و پس کشیدن را کنار بگذاریم. در عوض به‌جای این رفتارهای مخرب، باید دلسوزی، گوش دادن، حمایت، مذاکره، تشویق کردن، محبت کردن، همراهی کردن، اعتماد، پذیرش، استقبال و احترام گذاشتن را انتخاب کنیم.

***

زمانی که بازی کردن را کنار بگذاریم، یادگیری متوقف خواهد شد.

***

فرضیه عملیاتی که روانشناسی کنترل بیرونی در دنیا به کار می‌گیرد این است: اگر افرادی را که کار خطایی انجام می‌دهند تنبیه کنیم؛ آنگاه آن‌ها کاری را که ما می‌گوییم انجام خواهند داد؛ و سپس اگر به آن‌ها پاداش بدهیم، آن‌ها به کاری که ما می‌گوییم ادامه می‌دهند. این فرضیه بر تفکر اغلب مردم روی کره زمین حکم‌فرما است.

***

از همان ابتدای زندگی بفهمیم ما مالک دیگران نیستیم و فقط مالک خودمان هستیم.

***

پس مراقب افرادی که سرخوش هستند اما هیچ دوست صمیمی ندارند باشید. شاید بذله‌گو بامزه باشند ولی شوخ‌طبعی آن‌ها یکسره تحقیر و نفرت است. اگر با چنین فردی ازدواج کنید خیلی زود هدف شوخ‌طبعی خصمانه او قرار خواهید گرفت و ممکن است تا آخر عمر ازدواج خود پشیمان باشید. دنبال کسی باشید که دوستان خوبی دارد و با آن‌ها درست رفتار می‌کند و شما هم از بودن در کنار آنان لذت می‌برید.